Ağda hangi sunucular bulunur ve her biri neden sorumludur
Sunucu altyapısı haritası: web, veritabanı, posta, DNS, dosya, proxy ve ağ geçitleri. Her türün işi, aralarındaki bağlar ve küçük ağın nereden başlayacağı.

Sunucu bir donanım değil bir roldür: aynı makine site sunabilir, dosya saklayabilir ve parola denetleyebilir. Yük küçükken roller bir arada yaşar, büyüdükçe ayrı makinelere ve sanal makinelere taşınır. Bu hayvanat bahçesinde yolunuzu bulmak için hangi rollerin olduğunu ve nasıl ilişkili olduklarını bilmek yeter.
Kullanıcıya dönük
Web sunucusu sayfaları ve uygulamaları sunar: tarayıcı isteğini alır, gerekeni dosyalardan ya da komşu hizmetlerden çeker ve yanıtlar. Ciddi kurulumlarda önünde ters proxy durur: bağlantıları kabul eder, şifrelemeyi üstlenir, yükü makinelere dağıtır ve saldırılardan korur; bunu proxy sunucusu görevleri yazısında anlattık. Uygulama sunucusu onların arkasında yaşar ve mantığı çalıştırır, internet mağazasından mobil uygulama API'sine kadar.
Veri
Veritabanı sunucusu yapılandırılmış olanı saklar: siparişler, kullanıcılar, stok. Baş düşmanları bellek azlığı ve disklerdir, kutsal ineği ise geri yükleme denemeli yedeklerdir. Dosya sunucusu yapılandırılmamış olanı saklar: belgeler, taramalar, projeler; ofislerde bunlar grup izinli paylaşılan klasörlerdir. Yedek deposu ayrı ve uzakta tutulur: veriyle aynı sunucudaki kopya aynı felaketleri yaşar.
Hizmet katmanı
DNS sunucusu adları adreslere çevirir; ofiste iç adları da yönetir, dış sorgular herkese açık çözümleyicilere gider, her kaydı DNS sorgumuzla denetleyebilirsiniz. DHCP cihazlara adres dağıtır. Etki alanı denetleyicisi hesapları ve politikaları saklar: ağda kim var ve neye izni var; diğer rollerin neredeyse tümü ona dayanır. Posta sunucusu iletileri alır ve gönderir, en huysuz hizmet rolüdür: adres itibarı, gönderen imzaları ve kara listeler sürekli ilgi ister, alan adının sağlığını alan adı kontrolüyle izlemek kolaydır.
Ağ sınırı
İnternete çıkışta ağ geçidi ve güvenlik duvarı yaşar: yönlendirme, erişim kuralları, uzaktan çalışma için VPN. Büyük şirketlerde bunları UserGate gibi süzme ve raporlu bir güvenlik ağ geçidi birleştirir. Çalışan trafiğinin süzülmesi ve sayılması gerekiyorsa ofisin ileri proxy'sinin yeri de burasıdır.
| Rol | Sorumlu olduğu | Düşerse ne olur |
|---|---|---|
| Web ve uygulamalar | site ve hizmetler | müşteriler hizmeti göremez |
| Veritabanı | yapılandırılmış veri | hizmetler ayakta ama boş |
| Dosya | belgeler ve paylaşılan klasörler | belgesiz ofis |
| DNS ve DHCP | ağdaki adlar ve adresler | herkeste aynı anda "internet gitti" |
| Etki alanı denetleyicisi | hesaplar ve politikalar | kimse giremez |
| Posta | iletiler | yazışma yerine sessizlik |
| Ağ geçidi ve güvenlik duvarı | internetle sınır | ağ yalıtılır |
Fiziksel, sanal ve bulut
Rol donanıma bağlı değildir. Tek fiziksel makine on kadar sanal sunucu taşır ve bugünün normu budur: sanallaştırma yedekleri, taşınmaları ve denemeleri kolaylaştırır. Bulut tabloyu daha da kaydırır: bazı roller hazır hizmet olarak kiralanır, size donanımsız yalnızca ayarları kalır. Kendi donanımı, sanal makine ve bulut arasındaki seçim para ve sorumlulukla hesaplanır: işletmesi hangisi ucuz, arızada gece kimi uyandıracaksınız. Veritabanı kendinizin, postası kiralık karma düzenler saf olanlardan daha yaygındır.
Gerçekte nasıl büyür
Küçük ağ, dosyaların, DNS'in ve birkaç hizmetin birlikte yaşadığı tek makine ve ağ geçidi rolünde yönlendiriciyle başlar. İlk taşınan genelde veritabanıdır: RAM ve disklerde komşularıyla sıkışır, ayrı makine kârlı olur. Sonra sınır ayrılır: yönlendirici yerine kendi kurallı ağ geçidi gelir. Postayı küçük ekipler kendileri tutmak yerine dış hizmetlere verir: rolün cilveleri abonelikten pahalıdır, dış hizmet gönderen itibarını daha profesyonel korur. Dosya sunucusu ise yakında tutulur: belgeler elinizin altında, izinler açık, hız yerel. Sonra roller sanallaştırmayla çoğalır: iki fiziksel makine ve üzerlerinde on rol olabilir, bu normal bir yoğunluktur.
Gözler ve kulaklar: izleme
İlk arızadan sonra akla gelen şey kendi rolünü hak eder: izleme ve günlük sunucusu. Diğerlerinden metrik ve günlük toplar, grafik çizer ve kullanıcılar fark etmeden nöbetçiyi uyandırır. Hakkında ayrı bir yazımız olan trafik takibi de buraya akar. Kural basit: bu rol onuncu değil ikinci ya da üçüncü sırada gelir, çünkü onsuz diğerleri kör yaşar.
Tasarlarken tablodaki iki soruyu aklınızda tutun: rol düşünce ne bozulur ve kim fark eder. Yanıtlar yedeklilik önceliklerini her kılavuzdan iyi belirler: önce etki alanı denetleyicisi ve DNS yedeklenir, dosya sunucusu saatlerce kesintiyi affeder, mağaza vitrini dakikaları affetmez. Altyapı sunucu sayısıyla değil bu yanıtların bilinciyle olgunlaşır. Düzen ne olursa olsun onu en az bir oklu çizimle belgeleyin: sonraki yönetici, belki bir yıl sonraki siz, teşekkür edecektir.
Sıradaki okuma

UserGate: bu güvenlik ağ geçidi şirketler için neler yapar
UserGate, süzmeli proxy sunucusundan tam bir güvenlik ağ geçidine dönüştü: uygulama denetimi, şifreli trafik incelemesi ve saldırı önleme sistemine sahip yeni nesil güvenlik duvarı. Modüllerini, bu…
4 dk okuma
"Sunucuya bağlanılamadı": nedeni kendiniz bulun, adım adım
"Sunucuya bağlanılamadı" hatası yalnızca cihazınızdan siteye giden zincirin bir yerde koptuğu anlamına gelir ve kopukluk çoğu zaman sandığınızdan yakındır. Zinciri on dakikada izliyoruz: kendi…
4 dk okuma
2026'da reklamları ve açılır pencereleri neyle engellemeli
"Uzantıyı kur ve unut" önerisi artık her duruma uymuyor: Chrome uzantıları Manifest V3'e taşıdı ve klasik engelleyicilerin yeteneklerini kıstı. Şu an neyin işe yaradığına bakıyoruz: hangi uzantılar…
4 dk okuma